Դավութօղլուն «դժգոհ է» ԱՄՆ Սենատի կոմիտեում Հայոց ցեղասպանությունը դատապարտող բանաձևի ընդունումից

11 ապրիլի 2014 - 12:30 AMT

PanARMENIAN.Net - «ԱՄՆ դիրքորոշումը վաղուց հայտնի է՝ ճանաչում ենք այդ պատմական փաստը և սգում 1,5 մլն հայի սպանությունն Օսմանյան կայսրության գոյության վերջին տարիներին: ԱՄՆ-ն ճանաչում է, որ այդ իրադարձությունները ցավի աղբյուր են ամբողջ հայ ժողովրդի համար: Ավելին չեմ կարող ասել»,- ճեպազրույցում հայտարարել է ԱՄՆ Պետքարտուղարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Ջեն Փսակին: Չնայած բազմաթիվ հարցերին, Փսակին ձեռնպահ մնաց Սենատում Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձևի ընդունմանը բացահայտ դեմ լինելու Պետքարտուղարության ավանդական քաղաքականությունից, հայտնում է Ամերիկայի Հայ Դատի հանձնախումբը (ANCA):

Մինչդեռ, ինչպես գրում է Hurriyet Daily News-ը, պետքարտուղար Ջոն Քերիի հետ հեռախոսազրույցում Թուրքիայի ԱԳ նախարար Ահմեդ Դավութօղլուն Անկարայի դժգոհությունն է հայտնել 1915-ի իրադարձություններին վերաբերող օրինագիծը Սենատի քննարկմանը ներկայացնելու, Սենատի արտաքին գործերի կոմիտեում բանաձևն ընդունելու վերաբերյալ: Ըստ Դավութօղլուի, թուրքական կառավարությունը միջոցներ կձեռնարկի նախաձեռնությունների դեմ, որոնք «մտահոգում են» Թուրքիային: Նա հավելել է նաև, թե հուսով է, որ բանաձևը կարգելափակվի Սենատում ու Ներկայացուցիչների պալատում:

Նախօրեին քվեարկությունից հետո Ներկայացուցիչների պալատի քննարկմանը ներկայացրած Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձևի համահեղինակ Ադամ Շիֆը հույս է հայտնել, որ Սենատն ամբողջ կազմով կճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը, որին կհաջորդի Ներկայացուցիչների պալատը: Իր հերթին Հայաստանին աջակցող խմբի համանախագահ Ֆրենկ Փալոունն ասել է. «Այսօրվա քվեարկությունը Սենատի արտաքին գործերի կոմիտեում կարևոր փուլ է ԱՄՆ կառավարության կողմից Հայոց ցեղասպանության պաշտոնական ճանաչման գործում: Ժամանակն է նույն կերպ գործել նաև Ներկայացուցիչների պալատում և կոչ անել ԱՄՆ նախագահին ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը, իրողությունն ու Ցեղասպանության մինչ օրս շարունակվող հետևանքները»:

Վերջին գրեթե 25 տարում առաջին անգամ ԱՄՆ Սենատի արտաքին գործերի կոմիտեն ընդունել է S.Res.410 բանաձևը Հայոց ցեղասպանության մասին՝ այդ մարմնին կոչ անելով միանալ բանաձևին և հասնել նրան, որ ԱՄՆ արտաքին քաղաքականությունն արտացոլի Սենատի դիրքորոշումը: Բանաձևում նշվում է նաև, որ Հայոց ցեղասպանությունը մինչև օրս անպատիժ է մնում: Բանաձևին կողմ է քվեարկել 12 սենատոր, դեմ՝ 5:

Ապրիլի 4-ին Սենատի արտաքին գործերի կոմիտեի նախագահ Ռոբերտ Մենենդեսը և սենատոր Մարկ Քըրքն ԱՄՆ Կոնգրես ներկայացրին Հայոց ցեղասպանությունը դատապարտող բանաձևը, որով կոչ է արվում նախագահ Օբամային պայքարել հայ-թուրքական հարաբերությունների հաստատման համար Թուրքիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման միջոցով: Բանաձևում մասնավորապես ասվում է.

1. Անհրաժեշտ է հիշել ու նշել Հայոց ցեղասպանության տարելիցը 2014-ի ապրիլի 24-ին:

2. Նախագահը պետք է պայքարի արդար, կառուցողական, կայուն ու ամուր հայ-թուրքական հարաբերությունների հաստատման համար, որոնք ներառում են Թուրքիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ամբողջական ճանաչումը:

3. Նախագահը պետք է ապահովի, որպեսզի ԱՄՆ ներկայիս արտաքին քաղաքականությունը հիմնված լինի մարդու իրավունքների պաշտպանության և մարդկայնության դեմ հանցագործությունների, էթնիկ զտումների ու ցեղասպանության, մասնավորապես Հայոց ցեղասպանության հարցում, ընդունված ընկալումների վրա:

Նմանատիպ բանաձև է ներկայացվել նաև Ներկայացուցիչների պալատ Դևիդ Վալդաոյի և Ադամ Շիֆի կողմից՝ Հայաստանին աջակցող խմբի համանախագահներ Ֆրենկ Փալոունի և Մայքլ Գրիմի հետ համատեղ: Պալատի բանաձևն արդեն 50 կողմնակից ունի:

Հղումներ թեմայով.

Foreign Minister Davutoğlu discusses Armenian resolution with Kerry․ Hurriyet Daily News

Նյութեր թեմայով.

ԱՄՆ Սենատի ԱԳ կոմիտեն ընդունել է Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ բանաձևը (թարմացված)

Հայոց ցեղասպանություն

Հայոց ցեղասպանությունը, որն իրագործվել է Օսմանյան կայսրությունում 1915-1923թթ., XX դարի առաջին ցեղասպանությունն էր, որի նախաձեռնողները երիտթուրքերն էին: Ցեղասպանության ժամանակ ոչնչացվեց վեց հայկական վիլայեթների բնակչությունը` մոտ 1,5 մլն հայ: Եվս կես միլիոնը սփռվեց աշխարհով մեկ` սկիզբ դնելով հայկական Սփյուռքին:

Դեռևս Ցեղասպանության իրագործման տարիներին` 1915-23թթ. տերությունները ընդունեցին հայերի կոտորածը դատապարտող բանաձևեր: ԱՄՆ-ն երեք անգամ (1916, 1919, 1920) նմանատիպ բանաձևեր է ընդունել, սակայն դա չկասեցրեց Օսմանյան կայսրության գործողությունները: 1915թ. Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան և Ռուսաստանը հանդես եկան համատեղ հռչակագրով` դատապարտելով հայերի բնաջնջումը:

Աշխարհի շատ երկրներ և ազդեցիկ միջազգային կազմակերպություններ ճանաչել և դատապարտել են Հայոց ցեղասպանությունը: Պաշտոնապես առաջինը Հայոց ցեղասպանությունն ընդունել և դատապարտել է Ուրուգվայը 1965թ-ին: Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչել են նաև Եվրոպայի Խորհուրդը, Եվրախորհրդարանը, ՄԱԿ-ի խտրականության կասեցման և փոքրամասնությունների պաշտպանության կանխարգելման ենթահանձնաժողովը, ՄԱԿ-ի ռազմական հանցագործությունների գծով հանձնաժողովը, Եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդը: Հայերի ոչնչացումը պաշտոնապես ցեղասպանություն են ճանաչել Ֆրանսիան, Ավստրիան, Իտալիան, Գերմանիան, Բելգիան, Լյուքսեմբուրգը, Շվեդիան, Նիդերլանդները, Շվեյցարիան, Ռուսաստանը, Լեհաստանը, Լիտվան, Հունաստանը, Սլովակիան, Կիպրոսի Հանրապետությունը, Լիբանանը, Ուրուգվայը, Արգենտինան, Վենեսուելան, Չիլին, Բոլիվիան, Կանադան, Վատիկանը, Բրազիլիան, Լյուքսեմբուրգը, Գերմանիան, Պարագվայը, Սիրիան և ԱՄՆ-ի 45 նահանգ:

Բելգիայում և Շվեդիայում Հայոց ցեղասպանության ժխտման համար քրեական պատասխանատվություն է սահմանված (45 հազար եվրո տուգանքից մինչև 1 տարվա ազատազրկում): 2006թ. հոկտեմբերի 12-ին Ֆրանսիայի խորհրդարանն օրինագիծ ընդունեց, որի համաձայն Հայոց ցեղասպանության ժխտումը կքրեականացվի, ինչպես Հոլոքոսթը:

Ժամանակակից Թուրքիան ժխտում է Հայոց ցեղասպանության պատմական փաստը և վարում է այդ փաստի ժխտման ներքին և արտաքին քաղաքականություն: Թուրքական պետության գործողությունները ներկայացվում են որպես «բռնագաղթ»` հայերի անվտանգությունն ապահովելու նպատակով: Հայոց ցեղասպանության ճանաչման անհրաժեշտության մասին խոսում են միայն առանձին թուրք մտավորականներ, որոնց թվում են պատմաբան Թաներ Աքչամն ու Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Օրհան Փամուկը: