Արաբական երկրներում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցում մեծ դեր կարող են ունենալ հայ համայնքները

Արաբական երկրներում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցում մեծ դեր կարող են ունենալ հայ համայնքները

PanARMENIAN.Net - Արաբական երկրների հայ համայնքները կարող են նշանակալի դերակատարություն ունենալ իսլամական աշխարհում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցում: Այս մասին «Sputnik-Արմենիա» ռադիոկայանի եթերում ասել է արաբագետ Արմեն Պետրոսյանը, հայտնում է «Նովոստի Արմենիի» գործակալությունը։

Ըստ Պետրոսյանի, այսօր արաբական աշխարհի միակ պետությունը, որը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը, Լիբանանն է։

«Թուրքիայի քաղաքականությանը դիմակայելու համատեքստում, Անկարայի հետ ունեցած հակասություններից ելնելով, վերջին շրջանում Հայոց ցեղասպանության հարցն օգտագործվում է արաբական աշխարհում, հիմնականում Մերձավոր Արևելքում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, մասնավորապես` Եգիպտոսում և Սիրիայում։ Սակայն մինչ օրս նրանց կողմից Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու հնարավորությունը շատ մշուշոտ է»,– ասել է Պետրոսյանը։

Որոշակի արդյունքների հասնելու համար, ըստ Պետրոսյանի, կարևորվում է այդ երկրների հայկական համայնքների դերն ու նշանակությունը, որոնք կարող են որոշակի միջոցառումներ անցկացնելու միջոցով այդ հարցը բարձրացնել մինչև խորհրդարանական քննարկումների մակարդակ։

«Սակայն վերջնական արդյունքը, այնուամենայնիվ, կախված կլինի բազմաթիվ նրբություններից, այդ թվում նաև նրանց հարևան երկրների դիրքորոշումներից, Թուրքայի հետ հարաբերություններից և այլ հարցերից, ինչը զգալիորեն նվազեցնում է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հնարավորությունները»,– ասել է փորձագետը:։

1997թ. ապրիլի 3-ին Լիբանանի Ազգային Ժողովն ընդունեց որոշում, որով ճանաչում է ապրիլի 24-ը` Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օր: Որոշումը կոչ է անում Լիբանանի ժողովրդին այդ օրը լինել հայ ժողովրդի կողքին: 2000թ. մայիսի 12-ին Լիբանանի խորհրդարանը ընդունեց և դատապարտեց Ցեղասպանությունը:

Հայոց ցեղասպանություն

Հայոց ցեղասպանությունը, որն իրագործվել է Օսմանյան կայսրությունում 1915-1923թթ., XX դարի առաջին ցեղասպանությունն էր, որի նախաձեռնողները երիտթուրքերն էին: Ցեղասպանության ժամանակ ոչնչացվեց վեց հայկական վիլայեթների բնակչությունը` մոտ 1,5 մլն հայ: Եվս կես միլիոնը սփռվեց աշխարհով մեկ` սկիզբ դնելով հայկական Սփյուռքին:

Դեռևս Ցեղասպանության իրագործման տարիներին` 1915-23թթ. տերությունները ընդունեցին հայերի կոտորածը դատապարտող բանաձևեր: ԱՄՆ-ն երեք անգամ (1916, 1919, 1920) նմանատիպ բանաձևեր է ընդունել, սակայն դա չկասեցրեց Օսմանյան կայսրության գործողությունները: 1915թ. Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան և Ռուսաստանը հանդես եկան համատեղ հռչակագրով` դատապարտելով հայերի բնաջնջումը:

Աշխարհի շատ երկրներ և ազդեցիկ միջազգային կազմակերպություններ ճանաչել և դատապարտել են Հայոց ցեղասպանությունը: Պաշտոնապես առաջինը Հայոց ցեղասպանությունն ընդունել և դատապարտել է Ուրուգվայը 1965թ-ին: Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչել են նաև Եվրոպայի Խորհուրդը, Եվրախորհրդարանը, ՄԱԿ-ի խտրականության կասեցման և փոքրամասնությունների պաշտպանության կանխարգելման ենթահանձնաժողովը, ՄԱԿ-ի ռազմական հանցագործությունների գծով հանձնաժողովը, Եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդը: Հայերի ոչնչացումը պաշտոնապես ցեղասպանություն են ճանաչել Ֆրանսիան, Ավստրիան, Իտալիան, Գերմանիան, Բելգիան, Լյուքսեմբուրգը, Շվեդիան, Նիդերլանդները, Շվեյցարիան, Ռուսաստանը, Լեհաստանը, Լիտվան, Հունաստանը, Սլովակիան, Կիպրոսի Հանրապետությունը, Լիբանանը, Ուրուգվայը, Արգենտինան, Վենեսուելան, Չիլին, Բոլիվիան, Կանադան, Վատիկանը, Բրազիլիան, Լյուքսեմբուրգը, Գերմանիան, Պարագվայը, Սիրիան և ԱՄՆ-ի 45 նահանգ:

Բելգիայում և Շվեդիայում Հայոց ցեղասպանության ժխտման համար քրեական պատասխանատվություն է սահմանված (45 հազար եվրո տուգանքից մինչև 1 տարվա ազատազրկում): 2006թ. հոկտեմբերի 12-ին Ֆրանսիայի խորհրդարանն օրինագիծ ընդունեց, որի համաձայն Հայոց ցեղասպանության ժխտումը կքրեականացվի, ինչպես Հոլոքոսթը:

Ժամանակակից Թուրքիան ժխտում է Հայոց ցեղասպանության պատմական փաստը և վարում է այդ փաստի ժխտման ներքին և արտաքին քաղաքականություն: Թուրքական պետության գործողությունները ներկայացվում են որպես «բռնագաղթ»` հայերի անվտանգությունն ապահովելու նպատակով: Հայոց ցեղասպանության ճանաչման անհրաժեշտության մասին խոսում են միայն առանձին թուրք մտավորականներ, որոնց թվում են պատմաբան Թաներ Աքչամն ու Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Օրհան Փամուկը:

 Ուշագրավ
Ընդգծվել է ուժի կիրառման անընդունելիությունը և կոչ է արվել ձեռնպահ մնալ ռազմատենչ հռետորաբանությունից
«Մեզ ասում էին, թե մեր խոսքերը չափազանց կտրուկ են, որ դա չի մոտեցնում խաղաղությունը»,–բողոքել է նա
Հաջիզադեն ասել է, թե հայտարարությունը «զարմանք է առաջացնում», և մեղադրանքներ հնչեցրել Հայաստանի հասցեին
---