Իրանը կողմ է հայ-թուրքական սահմանի բացմանը

19 փետրվարի 2010 - 14:04 AMT

PanARMENIAN.Net -
Իրանը կողմ է հայ-թուրքական սահմանի բացմանը: Այդ մասին Երեւանում կայացած մամլո ասուլիսում հայտարարել է Հայստանում Իրանի դեսպան Սեյեդ Ալի Սաղայանը: «Իրանը պատրաստ է աջակցել ցանկացած նախաձեռնության, որն ուղղված կլինի խաղաղության ու կայունության հաստատմանը տարածաշրջանում: Մեզ համար կարեւոր է, որ Հայաստանը կարգավորի հարաբերությունները ոչ միայն Թուրքիայի, այլ նաեւ Ադրբեջանի հետ եւ մենք պատրաստ ենք ջանքեր գործադրել այդ ուղղությամբ»,-ասել է իրանցի դիվանագետը: Անդրադառնալով ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտության կարգավորմանը` Սեյեդ Ալի Սաղայանը նշել է,որ պաշտոնական Թեհրանը միշտ եղել է խնդրի խաղաղ լուծման կողմնակիցը` բանակցությունների միջոցով եւ ԵԱՀԿ ՄԽ շրջանակներում:

Ինչ վերաբերում է ղարաբաղյան հակամարտության գոտում խաղաղապահ ուժերի տեղակայմանը, դեսպանը հայտարարել է, որ, հաշվի առնելով այն փաստը, որ Իրանը սահմանակից է Ղարաբաղի ազատագրված տարածքներին, Թեհրանն իր դիրքորոշումն ունի այդ հարցում:

Անդրադառնալով հայ-իրանական համագործակցության հարցերին` Սեյեդ Ալի Սաղայանն ընդգծել է, որ ներկայումս համատեղ ռազմավարական նախագծերը` Իրան-Հայաստան երկաթուղու եւ ավտոմայրուղու, Մեղրիում ՀԷԿ-ի կառուցումը, ինչպես նաեւ Իրան-Հայաստան նավթամուղի եւ հեղուկ վառելիքի տերմինալի շինարարությունը գտնվում են իրականացման փուլում եւ Իրանը մտադիր է ամեն կերպ զարգացնել ու խորացնել հարաբերությունները Հայաստանի հետ:

Անդրադառնալով Իրանում հայկական բուհերի ճանաչման խնդրին` դեսպանը հայտնել է, որ դա տեխնիկական խնդիր է: «Առաջիկայում ՀՀ կրթության ու գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանն կայցելի Իրան, որտեղ այլ հարցերի թվում կքննարկվի նաեւ այդ խնդիրը»,-ասել է իրանցի դիվանագետը:

Գնահատելով Իրանի վրա ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի հարձակման հնարավորությունը` դեսպանը նշել է, որ, հաշվի առնելով իրավիճակն Աֆղանստանում ու Իրաքում, իրանական կողմն այսօր բացառում է այդ հնարավորությունը:

Ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտությունը

Ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտությունը սկսվեց 1988 թվականին: Ի պատասխան Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի (ԼՂԻՄ) բնակչության 80% կազմող հայերի խաղաղ պահանջներին, Ադրբեջանը ագրեսիա ծավալեց խաղաղ բնակչության դեմ: 1991-1994թթ. ազգային-ազատագրական պատերազմի արդյունքում հռչակվեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը: ԼՂՀ պաշտպանության բանակը նաեւ ԼՂՀ շուրջ անվտանգության գոտի ստեղծեց, որը 7 շրջաններ է ներառում: 1994թ. մայիսի 11-ին հրադադարի մասին համաձայնություն ձեռք բերվեց (Բիշկեկյան արձանագրություն): Ներկայումս հակամարտության կարգավորմամբ զբաղվում են ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները` Ֆրանսիան, ԱՄՆ-ն եւ Ռուսաստանը:

ԵԱՀԿ Մինսկի խումբ

Մինսկում Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ միջազգային համաժողով հրավիրելու մասին որոշումն ընդունվեց 1992թ. մարտի 24-ին ԵԱՀԿ անդամ երկրների Նախարարների Խորհրդի արտակարգ նիստի ժամանակ: Մինսկի համաժողովի պատրաստման գործընթացի մեջ ներգրավված երկրները` Բուլղարիան, Գերմանիան, Իտալիան, Ռուսաստանը, ԱՄՆ-ն, Թուրքիան, Ֆրանսիան, Չեխոսլովակիան, Շվեդիան, կազմեցին Ադրբեջանի ու Հայաստանի միջեւ զինված հակամարտության կարգավորման Մինսկի շփման խումբը:

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի հիմնական նպատակը ղարաբաղյան հակամարտության լուծումն է, նրա դիտորդները հետեւում են հակամարտող կողմերի միջեւ զինադադարի պահպանմանը: 1993-ին Մինսկի խումբը հակամարտության կարգավորման ծրագիր առաջարկեց («Ճշգրտված գրաֆիկ»), սակայն ոչ Հայաստանը, ոչ էլ Ադրբեջանը չընդունեցին այդ դրույթները: 1994-ին երկու կողմերը Ռուսաստանի միջնորդությամբ պայմանավորվեցին հրադադարի մասին ոչ պաշտոնական համաձայնություն պահպանել, որը գործում է մինչ օրս: ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահներն են Ռուսաստանը, Ֆրանսիան եւ ԱՄՆ-ն: